زبان شناسی
زبانشناسی مطالعهی علمی زبان است. پیدایش واژهی «زبانشناسی» (“linguistics”) به میانهی قرن نوزدهم بازمیگردد. هدف از ابداع این واژه تأکید بر تمایز زبانشناسی با دانش سنتیتر لغتشناسی (“philology”) بود. تمایز میان این دو شاخه از دانش در نگرش، تأکید و هدف است. دغدغهی اصلی لغتشناس تطور تاریخی زبان است، چنانکه در متون مکتوب و ادبیات و فرهنگ مربوطه تجلی داشته است. زبانشناس گرچه به تطور تاریخی زبان مکتوب نیز علاقه دارد، اما اولویتش زبان شفاهی و تجزیهوتحلیل کنشهای زبانی گویشوران زبان است. تأملات و پژوهشهای زبانشناختی سابقهای دیرینه دارند. قرن بیستم شاهد تحلیلهای ساختگرایانهی زبانشناسانی همچون بلومفیلد بود. تحلیلهای کارکردگرایانه نیز در مکتب پراگ ارائه میشد. در نیمهی دوم قرن بیستم نظریات نوام چامسکی انقلابی در علم زبانشناسی پدید آورد. او استدلال کرد که همهی انسان فارغ از تفاوتهای فرهنگی-اجتماعیشان در ساختار زبانی بنیادینی شریک هستند. چامسکی با اتخاذ این موضع ایدهی رفتارگرایانهی اسکینر را مبنی بر اینکه زبان یک برساختهی آموختهشده در اثر تعاملات ارگانیسم با محیط است ردّ کرد. بنابراین چامسکی این استدلال را مطرح کرد که زبان یک تطور تکاملی منحصربفرد در نوع انسان است و با دیگر انواع ارتباطات در گونههای زیستی دیگر تفاوت دارد. چامسکی بر این باور بود که دانش نحوی دستکم تاحدودی غیراکتسابی است، بنابراین کودک برای یادگیری یک زبان فقط نیاز دارد برخی ویژگیهای مختص به زبان مادری خویش را بیاموزد. رشتهی مدرن زبانشناسی در نظام دانشگاهی ایران رشتهای نسبتا نوین است. زبانشناسی در ابتدا رشتهای در مقاطع تحصیلات تکمیلی بود، اما در سالهای اخیر در مقطع کارشناسی نیز ارائه میشود. این رشته در گرایشهای همچون زبانشناسی همگانی، زبانشناسی رایانشی و آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان ارائه میشود. ترجمهی کتب و مقالات در زمینهی زبانشناسی نیازمند دانش تخصصی و احاطه به ظرایف این علم است. ارغنون علوم انسانی سعی دارد با کمک مترجمانی برخوردار از این دانش و مهارت تخصص در پی ارتقای ترجمه در این حوزهی تخصصی است.
برچسب ها:
زبانشناسی همگانی، زبانشناسی عمومی، زبانشناسی تاریخی، زبانشناسی رایانشی، زبانشناسی، واجشناسی، دستور زبان، آواشناسی، صرف و نحو، دستور زایشی، دستور گشتاری، زبانشناسی شناختی، نوام چامسکی، مکتب پراگ، زبانشناسی ساختگرا، دستور سنتی، ترجمه تخصصی زبانشناسی، ترجمه مقاله زبانشناسی، ترجمه کتاب زبانشناسی
