بلاگ ارغنون


مجموعه مطالب ادامه دار




مجموعه مطالب تاریخ اقتصاد


1403/05/14
ادامه مطلب



مجموعه مطالب تاریخ حقوق


1403/05/15
ادامه مطلب



مجموعه مطالب تاریخ روان‌شناسی


1403/05/16
ادامه مطلب



مجموعه مطالب گاه‌شماری فلسفه


1403/05/17
ادامه مطلب



مجموعه مطالب اندیشه‌ورزان علوم انسانی


1403/05/20
ادامه مطلب


کل مطالب

برای علوم طبیعی زمان یک صورت مجرد ایدئال است، حال‌آنکه برای علوم انسانی یک محتوای کیفی است. زمان چونان پیش‌رَوی در آینده  است و همواره «حاوی یادِ آن چیزی است که لَختی پیش اکنون بوده است». رابطه‌ی میان گذشته و اکنون به منبعی تبدیل می‌شود برای مقوله‌ی معنا ک...;


ادامه مطلب




اهمیت زمان در علوم انسانی از منظر ویلهلم دیلتای


1402/06/27

1

عشق در سویی گریزان از مرکز از عاشق به معشوق—از من به دیگری—سیر می‌کند. وقتی عشق می‌ورزیم از صلح و ثبات درونمان رخت برمی‌بندیم و مجازا سوی معشوق مهاجرت می‌کنیم. و حال عاشقی همین حالِ مهاجرتِ مُدام است.

عشق در زمان امتداد دارد: آدمی در یک سلسله آنات ناگهانی ی...;


ادامه مطلب



سخنی کوتاه از خوزه ارتگا ئی گاست (1955-1883) در باب عشق


1402/06/27

1

کتاب “Rustle of language” [خش‌خش زبان] مجموعه‌ی مقالات رولان بارت در سال‌های 1967 تا 1980 است که توسط ریچارد هاورد [1] گردآوری و انگلیسی ترجمه شده است. بارت در فصل هفتم در مقاله‌ی «مؤلفان، روشنفکران و معلّمان» شباهت‌ها و تفاوت‌های گونه‌...;


ادامه مطلب




رولان بارت و جایگاه روش در یک اثر تحقیقی


1402/06/27

1

«دِهِش شکفتن است، شکفتنِ خویشتن. به هوش باشیم اما این را مادّی تعبیر نکنیم، توگویی‌که تمام چیزی از ظرفی برون تراویده. جانِ ارمغانْ سخاوتش است و سخاوتْ آشکارا یک فضیلت است. فضیلتی که به‌دقت باید از افراط متمایز گردد. سخاوتْ نوری است که سُرورش در نوربخشیدن است، در نورب...;


ادامه مطلب




سخنی کوتاه از گابریل مارسل (1973-1889) در باب فضیلت سخاوت


1402/06/27

1

کارل مانهایم در قطعه‌ی کوتاه زیر محتواهای اندیشه را بر حسب نسبتی که با سوژه دارند و طرز نگرش سوژه نسبت به آنها به دو رده‌ی ایده‌ها و ایدئولوژی‌ها تقسیم می‌کند:  


یکی از معانی امر «ایدئولوژیک»، در تقابل امر جامعه‌شناختی، نحوه‌ی متمایزش د...;


ادامه مطلب




ایده و ایدئولوژی از منظر کارل مانهایم


1402/08/21

1

میخائیل باختین یک فیلسوف و نظریه‌پرداز ادبی اهل روسیه بود که نظریه‌های زبانی‌اش بر مطالعه‌ی ارتباطات و فرهنگ عامه اثرگذار بود. مفهوم باختینی زبان و کنش‌های فردی برقراری ارتباط به‌قطع‌یقین امری است اجتماعی. نظریه‌ی او بر بافتار میان‌فردی معناداری متکی ...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی: میخائیل باختین (1975-1895)


1402/08/24

1

«در دهه‌ی ۱۸۷۰ علم نوین روان‌شناسی هویت متمایز خود را آشکار کرد، اما همچنان درگیر مسائلی بود که نسل‌های متوالی از دانش‌پژوهان مشغول کاوش در آنها بودند. تصور ما این است که مطالعه‌ی تاریخ روان‌شناسی معنادارتر خواهد شد اگر که شما با مضامین و مسائل دیرینه‌ای ...;


ادامه مطلب




بنیادهای فلسفی و تاریخی علم روان‌شناسی (بخش ۱)


1402/08/25

1


قدمت فعالیت اقتصادی به اندازه‌ی قدمت خود انسان است. جوامع نخستین بقامحور بودند و مردم برای تامین کالاهای ضروری اقدام به تهاتر می‌کردند. جوامع بین‌النهرین در طی عصر برنز از اشیایی نظیر صدف‌های رنگین به عنوان پول استفاده می‌کردند. سکه نیز در حوالی 700 پیش از ...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه اقتصادی (1)؛ هسیود: روزها و کارها


1402/08/28

1


- استدلال چیست؟ 
استدلال مجموعه‌ای از جمله‌هاست که متشکل از چند مقدمه و یک نتیجه است. مقدمه‌های استدلال حاوی داده‌ها، واقعیت‌ها و شواهدی هستند که پشتیبان نتیجه‌اند. نتیجه ادعایی است که مبتنی بر یک یا چند مقدمه است. 

- استدلال قیاسی و استقر...;


ادامه مطلب




مقدمه‌ای بر مغالطه‌های غیرصوری (1)؛ استدلال منطقی چیست؟


1402/08/28

1

«فریب فعال» [1] گمراه‌کردن عامدانه‌ی مشارکت‌کنندگان در تحقیق با ارائه‌ی اطلاعات غلط به آنها برای دستیابی به نتایج معتبرتر است. برای مثال، یک پژوهشگر ممکن است همبستگی‌های نادرستی میان جنسیت و عملکرد در حوزه‌های مختلف آکادمیک را به مشارکت‌ک...;


ادامه مطلب




روش‌های تحقیق؛ فریب فعال در برابر فریب منفعل


1402/08/29

1

اقتصاد مدرن یک علم به‌شدت ریاضی و کمّی است. گرچه اکثر ابزارهای ریاضی و آماری در دو سده‌ی اخیر تکوین یافته‌اند، اما سابقه‌ی این ایده که روابط اقتصادی و اجتماعی را می‌توان به‌منزله‌ی یک نظم ریاضی توصیف کرد به یونان باستان بازمی‌گردد. ما فیثاغورثِ ساموسی، فی...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه اقتصادی (2)؛ فیثاغورث و نظم ریاضی جامعه


1402/08/30

1


زیست‌جهان مفهومی است که در جامعه‌شناسی پدیدارشناسانه‌ی آلفرد شولتز پرورانده شده است. زیست‌جهان جریان مفروض‌انگاشته‌شده‌ی روال‌ها، تعاملات و رخدادهای زندگی روزمره است. شولتز زیست‌جهان را در مقابل جهان مفهومی دانشمندان علوم طبیعی و علوم اجتماع...;


ادامه مطلب




زیست‌جهان چیست؟


1402/08/30

1

جامعه‌ی توده‌ای توصیفی از جامعه‌ی مدرن صنعتی است به‌مثابه‌ی توده‌ای افراد عاری از تمایز و از-خود-بیگانه. در اوایل قرن نوزدهم بود که جامعه‌ی توده‌ای به یک دغدغه تبدیل شد و در ابتدا بازتابی بود از تغییر در سرشت هراس نخبه‌گرایانه از بدنه‌ی سیاسی. یک زمانی...;


ادامه مطلب




جامعه‌ی توده‌ای چیست؟


1402/09/03

1

‌نام دیگر مغالطه‌ی تقسیم مغالطه‌ی کل به جزء است. مغالطه‌ی تقسیم استدلالی است که می‌گوید چون کل دارای ویژگی مشخصی است، اجزاء سازنده‌ی آن کل نیز باید همان ویژگی‌ها را داشته باشند. به‌بیانی‌دیگر، مغالطه‌ی تقسیم این ادعا را دارد که کل همواره با اجزائش همس...;


ادامه مطلب




مغالطه‌های تقسیم چیست؟


1402/09/07

1

‌در سال ۵۹۴ قبل از میلاد سولون، دولت‌مرد و قانون‌گذار آتنی، اصلاحاتی انجام داد که سرمایه‌گذاری تجاری را ترویج می‌کرد. با اقدام او آتن به چنان رشد اقتصادی‌ای دست یافت که قرن‌ها بود شاهد چنین سطحی از ثروت نبود. اما آنچه در پی این رشد اتفاق افتاد طاعون و جنگ و نه...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه اقتصادی (3)؛ افلاطون، ارسطو و حدّ وسط در زندگی اخلاقی


1402/09/08

1

‌جیمز فریزر یک محقق چیره‌دست ادبیات کلاسیک، یک مورخ ادیان و یک انسان‌شناس [مردم‌شناس] بود. کتاب «شاخه‌ی زرین» (1915-1890) او یک شرح تکاملی به‌دقت مستندسازی‌شده‌‌ در خصوص مناسک دینی، رسوم و اسطوره‌ها بود. فریزر بخش عمده‌ای از زندگی خویش را وقف ویرایش...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ جیمز فریزر (1941-1854)


1402/09/09

1


معرفت پیشینی و پسینی
وقتی تاریخ روان‌شناسی را مطالعه می‌کنیم، با این ایده مواجه می‌شویم که دانش ما به بعضی از حقایق وجهه‌ی پیشینی دارد. منظور از آن چیست؟ اصطلاح فلسفی «پیشینی» (“ a priori”) برگرفته از زبان لاتین است، به معنای « ناشی از آنچه پیش&z...;


ادامه مطلب




بنیادهای فلسفی و تاریخ علم روان‌شناسی (2)؛ معرفت پیشینی و پسینی


1402/09/10

1

‌وقتی یک طبقه‌ی اجتماعی قدرت خود را بر طبقات دیگر اِعمال می‌کند، این اِعمال قدرت، فارغ از اینکه قهری باشد یا قانونی، یک امر هژمونیک توصیف می‌شود. «هژمونی» برگرفته از واژه‌ی یونانی «هژمون» است به ‌معنای «سالار». لذا آنتونیو گرامشی در جامعه‌ی ...;


ادامه مطلب




هژمونی چیست؟


1402/09/10

1

‌‌در آستانه‌ی قرن بیستم ماکس وبر اظهار کرد که «اعتقاد به ارزش حقایق علمی مأخوذ از طبیعت نیست، بلکه محصول فرهنگ‌های مشخصی است». اینک می‌توانیم بر سخن وبر بیفزاییم که: این اعتقاد اکنون به‌آسانی به تردید و ناباوری مبدّل گشته‌ است. پیشرفت دیرپای علم فقط در ...;


ادامه مطلب




پرسه در متون کلاسیک؛ رابرت مرتن و ساختارهای اجتماعی علم


1402/09/15

1

‌یکی از نخستین نوشته‌ها درباره‌ی اقتصاد را گزنفون نگاشته است. گزنفون یک سرباز و فیلسوف یونانی بود و مانند افلاطون شاگرد سقراط بود. کتاب «اکونومیکوس» او به شکل گفت‌و‌گویی میان سقراط و یک مرد جوان متموّل به نام کریتوبولوس دربارۀ نحوه‌ی صحیح مدیریت منزل است...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌ اقتصادی (4)؛ گزنفون و تدبیر منزل


1402/09/16

1

‌فطری‌گرایی در برابر تجربه‌گرایی
فطری‌گرایان بر این باورند که بعضی از ادراکات انسان از همان بدو تولد در حالت عملیاتی قرار دارند. این ادرکات برونداد طبیعی خصیصه‌های ساختاری و کارکردی دستگاه عصبی‌اند. در مقابل، تجربه‌گرایان معتقدند که همه‌ی ادراکات اک...;


ادامه مطلب




بنیادهای فلسفی و تاریخ علم روان‌شناسی (3)؛ فطری‌گرایی در برابر تجربه‌گرایی


1402/09/16

1

‌مغالطه‌ی ترکیب نقطه‌ی مقابل مغالطه‌ی تقسیم است. نام دیگر مغالطه‌ی ترکیب مغالطه‌ی جزء-به-کل است. این مغالطه دربردارنده‌ی این فرض است که ویژگی‌های اجزاء با ویژگی‌های کل همسان‌اند. به‌سخنی‌دیگر، کل با اجزاء خود این‌همان و برابر پنداشته می‌شود....;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی ترکیب چیست؟


1402/09/17

1

هر پدیده‌ی اجتماعی را می‌توان از حیث دو جنبه درنگریست: چنانکه در واقعیت هست و چنانکه خود را بر ذهن این یا آن انسان نمایان می‌کند. جنبه‌ی نخست را ابژکتیو [آفاقی] و دومی را سوبژکتیو [انفسی] می‌نامیم. چنین تقسیمی ضرورت دارد، زیرا ما نمی‌توانیم عملیات یک شیمی‌دان د...;


ادامه مطلب




پرسه در متون کلاسیک، ویلفردو پارِتو و کنش‌های منطقی و غیرمنطقی


1402/09/18

1

تاثیر اخلاق سقراطی و منطق فیثاغورثی بر تحلیل‌های اقتصادی عصر باستان، در مباحث ارسطو درباره‌ی عدالت در مبادله نیز نمود نیرومندی داشت. او مباحث خود را در کتاب «اخلاق نیکوماخوسی» مطرح کرد. ارسطو که بر مبادله‌ی کالاها میان خانوارها تمرکز داشت، بر این باور بود که عد...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه اقتصادی (5)؛ ارسطو عدالت در مبادله


1402/09/27

1

مسئله غریزه در برابر یادگیری تاریخچه‌ی متلاطمی در روان‌شناسی مدرن داشته است. بسیاری از روان‌شناسان اولیه بر نقش غرایز در روان‌شناسی انسان و حیوان تاکید داشته‌اند. ویلیام مک‌دوگال (1938-1871) شاید بهترین نمونه‌ی یک نظریه‌پرداز نخستین باشد که معتقد بود غرایز ن...;


ادامه مطلب




بنیادهای فلسفی و تاریخی علم روان‌شناسی (4): غریزه در برابر یادگیری


1402/09/30

1

ابهام البته یک مغالطه‌ی صوری نیست، اما شاید رایج‌ترین عنصری باشد که در ارتباطات ناروشن یافت می‌شود. یک واژه یا یک عبارت مبهم است اگر نادقیق باشد یا فاقد جزئیات روشن ویژه‌ای باشد. مثال‌های زیر را در نظر بیاورید:

مثال 1: معلوم است که مری اسمیت آدم خاصی است.
...;


ادامه مطلب




پرهیز از ابهام برای روشن‌اندیشی


1402/09/30

1

در تاریخ ۲۶ دسامبر سال ۱۸۸۹ اخبار کشف قدیمی‌ترین وصیت‌نامه‌ای که تاکنون یافت شده است منتشر شد. فلندرز پتری، باستان‌شناس و مصرشناس برجسته که پدر باستان‌شناسی مدرن قلمداد شده است، پاپیروسی را در شهر باستانی کاهون مصر، واقع در الفیّوم کنونی در شصت مایلی جنوب قاهره...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (1)؛ وصیت در مصر باستان


1402/09/30

1

فرانسویان چنان مشتاق سود و زیان آنی‌اند که از خطاها و صواب‌های گذشته چندان یاد نمی‌کنند و چندان پروای خیر و شر آتیه را ندارند. 
در نزد فرانسویان، اولین پیمان همواره بهترین پیمان است.
اگر آنها قادر نباشند در حقت لطفی کنند، این مانع نمی‌شود قول آن را به تو ند...;


ادامه مطلب




پرسه در متون کلاسیک؛ ماکیاولی و خلقیات فرانسویان


1402/10/01

1

ماکس ورتهایمر در 15 آوریل سال 1880 در پراگ زاده شد. او در دانشگاه پراگ نخست در رشته‌ی حقوق و سپس در فلسفه تحصیل کرد. پس از آن او مطالعاتش را در برلین و وورتسبورگ ادامه داد. ورتهایمر سرانجام در وورتسبورگ به اخذ مدرک دکتری نائل آمد. در سالیان بعدی، کارهای او شامل پژوهش در روان‌...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ ماکس ورتهایمر (1943-1880)


1402/10/01

1

‌پس از مرگ ارسطو تحلیل اقتصادی در اندیشه‌ی غربیان به محاق رفت. تا اینکه در اواخر قرون وسطی، متفکران نحله‌ی فلسفه‌ی مدرسی، از جمله آلبرت کبیر (1280-1200) و توماس آکویناس (1274-1225) آن را احیا کردند. این الهی‌دانان-فیلسوفان که در دانشگاه‌های به‌تازگی تأسیس‌شده‌ی ا...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه اقتصادی (6)؛ اقتصاد و فلسفه مَدرسی


1402/10/01

1

‌«ساتیاگراها» در لفظ معادل التزام به حقیقت است و ازاین‌رو به‌ معنی قوّه‌ی حقیقت است. حقیقتْ نفس یا روح است، پس ازاین‌رو ساتیاگراها قوّه‌ی روح است. ساتیاگراها مانع استفاده از خشونت است، زیرا انسان قادر به دانستن حقیقت مطلق نیست، از‌این‌رو صلاحیت کیفر...;


ادامه مطلب




پرسه در متون کلاسیک؛ «ساتیاگراها» و پرهیز از خشونت


1402/10/01

1

واژه‌ی “empiricism” برگرفته از واژه‌های یونانی و لاتینی‌ای است که معناهایشان به مفهوم کنونی «تجربه» در نزد ما شباهت دارد. تجربه‌گرایی در استعمال امروزی آن به نظریه‌ی شناختی اشاره دارد که تجربه در آن نقش محوری را ایفا می‌کند. در وابستگی تجربه‌ی جهان به ...;


ادامه مطلب




بنیادهای تاریخی و فلسفی علم روان‌شناسی (5): تجربه‌گرایی


1402/10/02

1

‌ایروینگ فیشر اقتصاددانی بود که شهرتش عمدتا ناشی از صورت‌بندی دوباره‌ی نظریه‌ی مقداری پول به‌جهت یافتن راهی برای ثبات‌بخشیدن به قیمت‌ها بود. فیشر در اواخر عمر حامی یک نظام بانکداری مبتنی بر ذخیره‌ی 100 درصدی بود. نظریه‌های او عمدتا در کتاب‌های «سرش...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ ایروینگ فیشر (1947-1867)


1402/10/04

1

‌ویران‌شهر نقطه‌ی مقابل آرمان‌شهر (اتوپیا) است. ویران‌شهر نمونه یا تصویر جهانی است که در آن زیستن نامطلوب است. نویسندگان در حوزه‌ی اندیشه‌ی سیاسی ایده‌ی ویران‌شهر را ترسیم کرده‌اند تا خطرات برخی توسعه‌های سیاسی و اجتماعی خاص را به خواننده گوشزد کنن...;


ادامه مطلب




ویران‌شهر چیست؟


1402/10/08

1

فاشیسم همچون همه‌ی طرح‌های سیاسی  ثابت‌قدم هم عمل است و هم اندیشه؛ فاشیسم عملی است که اندیشه در آن سُکنی دارد و آموزه‌ای است برخاسته از نظامی متشکل از نیروهای تاریخی که در درونش استقرار دارند؛ آموزه‌ی فاشیسم از درون بر آن نیروها اثر می‌کند. لذا فاشیسم واجد ف...;


ادامه مطلب




پرسه در متون کلاسیک؛ موسولینی و دکترین فاشیسم


1402/10/14

1

‌واژه “rationalism” («عقل‌گرایی») برگرفته از ریشه‌ی لاتینی “reason” («عقل») است. عقل‌گرایان معتقدند که ذهن ما از اصول سامان‌بخش فطری‌ای برخوردار است و بنابراین اطلاعات برآمده از حواس توسط این اصول پالایش می‌شوند و صاحب الگویی می‌شوند تا به شک...;


ادامه مطلب




بنیادهای تاریخی و فلسفی علم روان‌شناسی (6)؛ عقل‌گرایی


1402/10/15

1


یوزف شومپیتر در امپراتوری اتریش-مجارستان زاده شد. او در دانشگاه وین به تحصیل در رشته‌ی اقتصاد پرداخت. شومپیتر در فاصله‌ی سال‌های 1919 تا 1920 وزیر دارایی اتریش بود. او در سال 1932 اتریش را به مقصد ایالات متحده ترک کرد و تا زمان مرگش در دانشگاه هاروارد مشغول به کار بود...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ یوزف شومپیتر (1950-1883)


1402/10/18

1

‌توماس آکویناس در میان اشراف‌زادگان ایتالیایی زاده شد و به یکی از برجسته‌ترین الهی‌دانان قرون وسطی مبدل گشت. حد فاصل سال‌های 1265 تا 1274 او قطعات مختلفی را به رشته‌ی تحریر درآورد. کتاب «جامعِ الهیات» او مهمترین رساله‌ی الهیات مسیحی است. گرچه اظهارنظرهای ا...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی (7)؛ توماس آکویناس و عدالت در قیمت‌گذاری


1402/10/30

1

‌اصطلاح «جوامع باز و جوامع بسته» را کارل پوپر در کتاب «جامعه‌ی باز و دشمنانش» (1945) معرفی کرد و سپس در کتاب «فقر تاریخیگری» آن را مورد کاوش قرار داد. استدلال پوپر آن بود که هم علم و هم تاریخ بشری ذاتا سیّال و نامتعیّن‌اند. این ایده‌ها وقتی در نظریه‌ی ...;


ادامه مطلب




جوامع باز و جوامع بسته در نگاه کارل پوپر


1402/11/01

1

در مورد کارل گوستاو یونگ ما با یک نظریه‌ی کاملا جدید اندیشه‌ی نمادین مواجه می‌شویم، نظریه‌ای که با یک تلقی نوین از ناخودآگاه پیوند دارد. یونگ بر فروید خرده‌ می‌گرفت که عرصه‌ی ناخودآگاه را با محدودکردنش به تجربه‌های گذشته‌ی سرکوب‌شده تنگ کرده است. در ک...;


ادامه مطلب




ژان پیاژه و نقش نمادها در اندیشه‌ی یونگ


1402/11/02

1

‌این مغالطه در جایی یافت می‌شود که یک جمله در ظاهر ژرف و بینش‌افزاست، اما در واقع ناروشن و ناسازگار است. ما ادعاهای وزین و در ظاهر خردمندانه را مرتب از زبان مرشدهای عصر جدید، واعظان تلویزیونی و استادان دانشگاه‌ها می‌شنویم. اما با بررسی دقیق‌تر معلوم می‌شود ک...;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی ژرف‌نمایی چیست؟


1402/11/03

1

‌توماس لوکمان استاد جامعه‌شناسی در دانشگاه کونستانس آلمان بود. او که از آلفرد شوتس متأثر بود با انتشار کتاب‌های «ساخت اجتماعی واقعیت» (به همراه پیتر برگر) (1966) و «پدیدارشناسی و جامعه‌شناسی» (1978) نقش عمده‌ای در ترویج پدیدارشناسی میان جامعه‌شناسان ایف...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ توماس لوکمان (2016-1927)


1402/11/05

1

‌دریافت بهره‌ در ازای پرداخت وام امروزه رسم معمولی است، اما همیشه این‌طور نبوده است. کلیسای کاتولیک قرن‌ها در خصوص آداب و اخلاقیات ناظر به ربا بحث‌و‌جدل کرده است. توماس آکویناس، فیلسوفان و الهی‌دان مدرسی، در کانون این بحث‌و‌جدل‌ها ایستاده بود. تحلیل ...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی (8)؛ توماس آکویناس و ربا


1402/11/08

1

‌جنگ عادلانه جنگی است که آرمانش عدالت باشد و به‌نحو انسانی به اجرا درآید. اندیشه‌ی یونانی، که مشروح‌ترین نمودش «تاریخ جنگ‌های پلوپونزی» اثر توسیدید است، جنگ را به‌مثابه یک جنبه‌ی ذاتی از سیاست پذیرفته بود. مسیحیان اولیه صلح‌جو بودند و احتراز از سیاس...;


ادامه مطلب




درباره‌ی مفهوم «جنگ عادلانه»


1402/11/11

1

‌بین‌النهرین، که امروزه عراق، سوریه و جنوب ترکیه را دربرمی‌گیرد، خاستگاه نخستین تمدن شناخته‌شده‌ی جهان بوده است. در ابتدا در حدود سال ۲۳۵۰ پیش از میلاد، امپراتوری اکد تحت فرمانروایی شاه سارگون در آنجا رونق یافت. اندکی بعد، شاه اورنامو سومریان و اکدیان را متحد س...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (2): قانون‌نامه‌ی اورنامو


1402/11/28

1

‌تعیین اینکه فلسفه از چه زمانی آغاز شده است، ناممکن است. اکثر تاریخ‌های فلسفه‌ای را که غربیان نگاشته‌اند، کار خود از یونانیان باستان آغاز می‌کنند. اما همچنانکه ویل دورانت، مورخ و فیلسوف آمریکایی متذکر شده است، هندوان و چینی‌ها بر این «کوته‌فکری ما ریشخند...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (1): وداها


1402/11/30

1

‌ضدّشهرگرایی یک جریان و خط‌سیر فکری در علوم اجتماعی است که نسبت به شهر به‌مثابه‌ی یک فُرم اجتماعی موضع انتقادی دارد. سابقه‌ی نگرش‌های منفی در برابر شهرگرایی به قبل از ظهور جامعه‌ی صنعتی بازمی‌گردد. رابرت نیزبت می‌گوید «بیزاری از شهر، ترس از آن مثابه&z...;


ادامه مطلب




ضدّشهرگرایی چیست؟


1402/12/01

1

‌اکثر روابط میان آدمیان را می‌توان در ذیل مقوله‌ی مبادله مورد ملاحظه قرار داد. مبادله‌ ناب‌ترین و متراکم‌ترین صورت تعاملات انسانی است... بسیاری از کنش‌ها که در بادی امر متضمن فرایندی یک‌جانبه‌اند، در حقیقت امر واجد آثاری دوجانبه‌اند. گوینده در پیشگاه ...;


ادامه مطلب




گفتاری کوتاه از گئورگ زیمل در باب مبادله


1402/12/01

1

‌اکتشافات در بقایای دوازده‌هزارساله‌ی جسد یک زن به همراه بیش از هفتاد لاک لاک‌پشت در یک گور حفرشده درون یک غار در منطقه‌ی فلسطین نشان داد که تاریخچه‌ی رسومات شمنی به دست‌کم ده هزار سال پیش از میلاد بازمی‌گردد. معمولا سنت رایج این است که «پزشکی» مرسوم ...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (1)؛ شمنیسم


1402/12/02

1

‌یقین کاذب بیشتر یک ابزار بلاغی است تا یک مغالطه‌ی منطقی. یقین کاذب وقتی اتفاق می‌افتد که فردی یک چیزی را موثق تلقی می‌‌کند، درحالی‌که در واقع امر آن چیز موثق نیست. این مغالطه بیشتر در امور سیاسی و بازرگانی رخ می‌دهد:

مثال 1:
بی‌هیچ تردیدی، مطمئنیم...;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی یقین کاذب چیست؟


1402/12/02

1


مغالطه‌ی گزاف‌گویی وقتی اتفاق می‌افتد که فرد در اهمیت یک موضوع به دلیل شخصی یا با نیت دغل‌کاری‌های لفاظانه گزاف‌گویی کند. گزاف‌گویی را نباید با آرایه‌ی ادبی مبالغه اشتباه گرفت. ما اغلب وقتی با مغالطه‌ی گزاف‌گویی مواجه می‌شویم که فردی به‌ن...;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی گزاف‌گویی چیست؟


1402/12/03

1

‌شیوع طاعون، جنگ‌های بی‌وقفه و بی‌ثباتی اقتصادی عظیم در قرن چهاردهم میلادی؛ نیاز به منابع مالی برای جنگ و دفاع؛ و کوشش برای جبران کمبود پول؛ شاهانِ آن دوران را بارها به کاهش‌دادن ارزش ذاتی مسکوکات سوق داد. کاهش‌دادن ارزش ذاتی مسکوکات مشتمل بود بر جمع‌آوری م...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی (9): نیکلاس اورسم


1402/12/06

1

‌سقراط گفته است که «فلسفه با حیرت آغاز می‌شود». در تمدن غرب فلسفه هنگامی آغاز شد که گروهی از فرزانگان یونان در سواحل میلتوس در جانب دریای اژه احساس حیرت خود را با پرسیدن گونه‌ای جدید از سؤالات برآورده کردند. این متفکران به‌جای اتکا بر اسطوره‌ها و نیروهای ماف...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (2): زایش فلسفه‌ی غربی


1402/12/06

1

‌جهان اسلام متفکران فراوانی داشته که تا دوران‌های اخیر در غرب ناشناخته مانده‌اند. علم اقتصاد هم از این امر مستثنی نیست. آدام اسمیت به‌درستی عنوان پدر علم اقتصاد مدرن را از آن خود کرده است، اما بسیاری از بینش‌های منتسب به اسمیت و جانشینانش در نوشته‌های ابن‌خل...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌های اقتصادی (10) : «مقدمه»‌ی ابن‌خلدون


1402/12/08

1

‌گونه‌های مختلفی از مغالطه‌ی تعریف وجود دارد. گونه‌ای از آن که در اینجا موضوع بحث است هنگامی اتفاق می‌افتد که فردی ادعا می‌کند عبارتی را تعریف کرده است، اما به‌جای ارائه‌‌ی یک تعریف صحیح، آن را در جهت مقاصد خویش توصیف کرده است. یا گاهی یک عبارت به عمد طور...;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی تعریف چیست؟


1402/12/09

1


اکنون زمان آن فرا رسیده است که بینش رهبری خود را شفاف کنید و از نو تعریف کنید. این کار مستلزم آن است که ارزش‌هایتان را مشخص کنید و اهدافتان را برای آینده مورد بازبینی قرار دهید. 
چهار یا پنج مرحله‌ی مهم زندگی‌تان را شناسایی کنید، یعنی آن مقاطعی که شحصیت کن...;


ادامه مطلب




رهنمودهای مدیریتی (1)؛ نشریه کسب‌و‌کار هاروارد


1402/12/10

1

‌استوارت هال منتقد اجتماعی برجسته و چهره‌ی اصلی مطالعات فرهنگی مدرن بود. او در جامائیکا زاده شد و با یک بورسیه‌ی رودز وارد دانشگاه آکسفورد شد. در اواخر دهه‌ی 1960 او به مقام ریاست مرکز مطالعات فرهنگی معاصر  در دانشگاه بیرمنگام (که به مکتب بیرمنگام نیز مشهور است) منص...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ استوارت هال (2014-1932)


1402/12/15

1

‌تشخیص اینکه نخستین قانون‌نامه‌ی راستین بشر کدام بوده است کار محالی است، اما محققان و مورخان قانون‌نامه‌ی حمورابی را از زمره‌ی کامل‌ترین و کهن‌ترین مجموعه‌ قوانین مکتوب دانسته‌اند. 
در فاصله‌ی دسامبر ۱۹۰۱ تا ژانویه‌ی ۱۹۰۲، یک گروه باستان&...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (3)؛ قانون‌نامه‌ی حمورابی


1402/12/17

1


تاریخ‌های علم اقتصاد معمولا مارتین لوتر را نادیده انگاشته‌اند. مارتین لوتر یک الهی‌دان آلمانی بود که اعتراض‌هایش علیه کلیسای کاتولیک موجب ظهور اصلاحات پروتستانی شد. اما لوتر، همچون همکار اصلاح‌گرش ژان کالون، دغدغه‌ی امور اقتصادی را نیز داشت. وقتی اصل...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌های اقتصادی (11): اصلاحات پروتستانی


1402/12/22

1


کنت والتز عمده‌ی آثارش را طی دوران جنگ سرد به نگارش درآورد. آثار او اثرات ژرفی بر استدلال‌ها درباره‌ی نظام بین‌الملل گذاشت. نخستین کتاب او «انسان، دولت و جنگ» (1959) به سبب معرفی سطوح تحلیل در نظریه‌ی روابط بین‌الملل شهرت دارد. به عقیده‌ی او، «تص...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ کنت والتز (2013-1924)


1403/01/01

1

‌هری استک سالیوان در 21 فوریه سال 1892 در یک منطقه‌ی کشاورزی در نورویچِ نیویورک زاده شد. او تنها فرزند باقی‌مانده‌ی یک مزرعه‌دار فقیر ایرلندی بود. کودکی او گویا در تنهایی گذشته است، دوستان و همبازیان او عمدتا حیوانات مزرعه بوده‌اند. مادرش که رنجور و ناتوان بود از ...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ هری استک سالیوان (1949-1892)


1403/01/01

1

‌عادت... چرخ طیّار جامعه است، گران‌بهاترین عامل محافظه‌کارش است. عادت به‌تنهایی چیزی است که ما را درون مرزهای عرف نگه می‌دارد و فرزندان بخت را از طغیان رشک‌مندانه‌ی فرودستان در امان می‌دارد. عادت به‌تنهایی مانع می‌شود که دشوارترین و پُردافعه‌ترین پ...;


ادامه مطلب




نقش عادت در زیست اجتماعی؛ گفتاری کوتاه از ویلیام جیمز


1403/01/01

1

‌شواهدی وجود دارد حاکی از اینکه انسان‌ها دست‌کم از عهد نوسنگی عمل تِرِفین (مته‌کاری) را انجام می‌داده‌اند، یعنی جمجمه‌ی سر انسان را به قصد درمان می‌شکافتند. نخستین شواهد در جمجمه‌های کشف‌شده در حفاری‌های باستان‌شناسانه در دهه‌ی 1860 در کشور پرو ...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (2): درمان از طریق مته‌کاری در جمجمه


1403/01/02

1

‌نام دیگر مغالطه‌ی «این یا آن» مغالطه‌ی «سیاه و سفید» است. این مغالطه وقتی اتفاق می‌افتد که آورنده‌ی استدلال فقط دو انتخاب را در اختیار شنونده می‌گذارد و او در واقع فقط دو امکان برای برگزیدن دارد. به‌عبارتی‌دیگر، استدلالی که مطرح شده است گزینه&zw...;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی این یا آن چیست؟


1403/01/03

1

‌به‌عقیده‌ی کارل پوپر، تاریخ‌گرایی «رویکردی در علوم اجتماعی است که پیش‌بینی تاریخی را هدف اصلی خود می‌پندارد و تصور می‌کند که به این هدف می‌توان با کشف «ریتم‌ها»، «الگوها»، «قوانین» یا «روندها»یی که در بنیاد تکامل تاریخ جای دا...;


ادامه مطلب




تاریخ‌گرایی چیست؟


1403/01/03

1

‌«بال‌ها» به معنای عام نماد معنویت، تخیّل و اندیشه‌اند. یونانیان عشق و پیروزی را با تمثال‌های بال‌دار ترسیم می‌کردند و بعضی خدایان مانند آتنا، آرتمیس و آفرودیت در ابتدا همچون خدایان بالدار ترسیم می‌شدند. به‌عقیده‌ی افلاطون، بال نماد عقل است. به&zwnj...;


ادامه مطلب




«بال» در جهان نشانه‌ها و اساطیر


1403/01/04

1

‌‌تمدن چین را سه سنت سترگ شکل داده است: آیین کنفوسیوس، آیین بودا و آیین دائو [تائو]. کهن‌ترین این سنن شاید آیین دائو باشد، اما حکم قطعی دادن در این باره دشوار است، زیرا خاستگاه آیین دائو در راز و اسطوره مستور است. 
بنا به سنت چینی، آیین دائو را لائوتسه فرزانه‌ی چ...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (3): آیین تائو (دائو)


1403/01/05

1

‌اینکه تقاطع دین و قانون کجاست اغلب موضوع مناقشه‌برانگیزی بوده است، به‌هرروی تردیدی نیست که این دو به‌نحوی ناگشودنی درهم‌تنیده‌اند. برای این درهم‌تنیدگی نمونه‌ای بهتر از ده فرمان در اختیار ما نیست. چه‌بسا پیش از این فرمان‌ها نیز قواعد دیگری بر رفتار ...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (4): ده فرمان موسی


1403/01/06

1

‌سرآغاز کف‌بینی را هیچ‌کس به‌دقت نمی‌داند، اما کف‌بینی کهن‌ترین نمونه‌ی تاریخ دیرینه‌ی «خوانش» اعضای بدن به‌منزله‌ی یک راه برای فهم خود و دیگران است. باور به کف‌بینی در زمانه‌ای ایجاد شد که بشر یک نگاه کل‌گرایانه به حیات داشت. یعنی تصور...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (3): خوانش احوال انسان از دستانش


1403/01/08

1

‌اصطلاح «نظام مرکانتیلیسم» که آدام اسمیت آن را وضع کرد، سیاست‌های تجاری رایج اروپا در فاصله‌ی سده‌های شانزدهم تا نوزدهم را توصیف می‌کند. این سیاست‌ها که مشتمل بودند بر وضع مالیات‌ برای واردات، تخصیص یارانه به صادرات و سیاست‌های مهاجرتی سهل‌گیران...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌های اقتصادی (12): نظام مرکانتیلیسم


1403/01/09

1

‌«توسل به جهل» استدلالی است که از فقدان دلایل و شواهد بهره می‌برد تا شنونده را قانع سازد که موضوع مورد بحث را نباید جدی بگیرد یا باید آن را نادیده بینگارد. این مغالطه اغلب به نحوی به کار گرفته می‌شود که مستلزم باطل‌بودن یک ادعا نیز باشد. بنابراین ساختار کلی آن ب...;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی توسل به جهل چیست؟


1403/01/10

1

‌‌
این ایده که رفتار انسان متأثر از کیهان است یک ایدۀ کهن است و سابقه‌ا‌ش دست‌کم به هزاره‌ی سوم پیش از میلاد می‌رسد. تصویرنگاشت‌ها روی استوانه‌های سنگی در این دوران فعالیت خدایان در صور فلکی را نشان می‌دهند. در گذر سده‌ها، نظریه‌های تاثیر کیها...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (4): روان‌طالع‌بینی


1403/01/12

1

‌ادوارد ساپیر یکی از برجسته‌ترین شاگردان فرانتس بوآس، انسان‌شناس آلمانی-آمریکایی بود. ساپیر افزون بر اینکه یک انسان‌شناس بود، یک زبان‌شناس چیره‌دست نیز بود، او به رشد پیوند میان این دو رشته مساعدت فراوانی کرد. ساپیر در دهه‌های 1910 و 1920 کار میدان وسیعی را میا...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ ادوارد ساپیر (1934-1884)


1403/01/13

1

‌ما اطلاعات قطعی اندکی درباره‌ی فیثاغورث در دست داریم. او هیچ نوشته‌ای از خود بر جا نگذاشت‌، اما افسانه‌های فراوانی درباره‌ی او پس از مرگش پدیدار شدند. لیکن تردیدی نیست که فیثاغورث تأثیر عظیمی بر تمدن غربی گذاشت. آنچه می‌دانیم این است که او در جزیره‌ی سامو...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (4): فیثاغورث


1403/01/14

1

‌آخرین نسل جامعه‌شناسان شاهد ظهور حوزه‌‌ای خاص در جستارهای جامعه‌شناختی بوده‌اند: جامعه‌شناسی معرفت. واژه‌ی «معرفت» را همانا باید بسیار موسع تفسیر کرد، زیرا مطالعه در این حوزه با کل گستره‌ی محصولات فرهنگی سروکار دارد (ایده‌ها، ایدئولوژی‌ها،...;


ادامه مطلب




پرسه در متون کلاسیک؛ جامعه‌شناسی معرفت از منظر رابرت مرتون


1403/01/15

1

‌پیش از پدیدآمدن قوانین مکتوب، انسان‌ها برای انتقال دانش، سنن و قوانین از نسلی به نسلی دیگر بر حافظه و سنت شفاهی اتکا داشتند. از‌این‌رو ویلیام سیگل، مورخ و محقق حقوقی، علم حقوق را این‌چنین توصیف کرده است: «علمی که با واژگانِ مکتوب زندگی می‌کند. واژگان خودشان...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (5)؛ قانون‌نامه‌ی دراکو


1403/01/16

1

‌در سده‌ی شانزدهم میلادی، فرانسیسکو دی‌ویتوریا، الهی‌دان و فیلسوف فرقه‌ی دومینیکن که اهل شمال اسپانیا بود کوشید نوشته‌های توماس آکویناس را با پیشرفت‌های اقتصادی و اجتماعی نوین، نظیر فتح جهان مدرن و رشد مداوم جامعه‌ی بازرگانی، همساز کند. دی‌ویتوریا که...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌های اقتصادی (13): مکتب سالامانکا


1403/01/17

1

‌خودمختاری، اثرگذاری و احساس معناداری همگی با اضطراب کمتر همبستگی دارند. اگر نیاز دارید طراوت و شادمانی بیشتری پیدا کنید، خودتان را به پروژه‌ای جدید مشغول کنید، پروژه‌ای که شغلتان، تیمتان یا شرکتتان را ارتقا می‌دهد. شاید شما از آن میزان از اختیارات که یک کارآفرین ...;


ادامه مطلب




رهنمودهای مدیریتی نشریه کسب‌و‌کار هاروارد (قسمت 3): تعیین‌کننده باش


1403/01/18

1

‌‌در میان مردمان باستان پروانه مظهر روح و گرایشِ ناخودآگاه به نور بود. پالایش روح با آتش—که در هنر رومی با قراردادن پاره‌اخگری در دهان یک پیش‌گو توسط یک فرشته نشان داده می‌شد— گاه با تصویرکردن عشق‌ورزی پروانه‌‌ با یک شعله روی سبویی سفالین نیز متجسم م...;


ادامه مطلب




«پروانه» در جهان نشانه‌ها و اساطیر


1403/01/19

1

‌روایات موجود از زندگی بودا نشان می‌دهد او در ناز و نعمت بزرگ شد و زندگانی مرفهی داشت. سیدارتا گواتاما، که بعدها «بودا» لقب گرفت، در جوانی  به سبب مواجهه با سه اتفاق مهم با رنج و محنت در جهان آشنا شد. نخست او در حاشیه‌ی یک شهر مردی بیمار را یافت. در سفر دوم به آن ش...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (5): بودا و رنج زیستن


1403/01/20

1


مغالطه‌ی انتقال بار اثبات معمولا به‌‌عنوان پاسخی به یک استدلال مشخص به کار گرفته می‌شود. این مغالطه‌ یک گونه از مغالطه‌ی «توسل به جهل»* است. مغالطه‌ی انتقال بار اثبات، استدلالی است که مدعی‌ست اگر فرد نتواند از یک موضع دفاع کند آن موضع ناصحیح ی...;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی انتقال بار اثبات


1403/01/22

1

‌گونار میردال اقتصاددان و جامعه‌شناس سیاسی اهل سوئد بود. شهرت او شاید ناشی از کتاب پیشگامش در خصوص دموکراسی آمریکایی و روابط نژادی با عنوان «معمای آمریکایی» (1944 به همراه ام. ای. استرنر و آرنولد رز) بود. کتاب «معمای آمریکایی» عمیق‌ترین تحلیل را از نژادپرستی ...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ گونار میردال (1987-1898)


1403/01/24

1

‌‌تحت حاکمیت قرارگرفتن یعنی تحت نظارت، بازرسی، جاسوسی، امر، تقنین، تنظیم، تلقین، موعظه، مهار، ارزیابی، سنجش، سانسور و فرمان مردانی قرارگرفتن که نه محق‌اند و نه صاحب معرفت و فضیلت. تحت حاکمیت قرارگرفتن یعنی برای هر عمل، برای هر معامله، برای هر حرکتْ انگشت‌نماشدن،...;


ادامه مطلب




پرسه در متون کلاسیک؛ پی‌یر ژوزف پرودون و تلقی آنارشیستی از حکومت


1403/01/25

1

‌‌قرن ششم پیش از میلاد دوران هیجان‌انگیزی برای زیستن در سرزمین هند بود. در حوالی این دوران، اوپانیشادهای هندی نگاشته شدند و دو دین در پاسخ به مکاتب راست‌کیش هندو پدید آمد: یکی آیین بودا و دیگری آیین جَین. آیین جین را ناتاپوتا واردهامانا، مشهور به ماهاویرا (به‌ معن...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (5): آیین جَیِن


1403/01/26

1

‌بوم‌شناسی انسانی مطالعه‌ی روابط میان افراد، گروه‌های اجتماعی و محیط‌های اجتماعی آنهاست. مطالعه‌ی نظام‌مند بوم‌شناسی انسانی (یا چنانکه گاهی «بوم‌شناسی اجتماعی» نامیده شده است) توسط رابرت پارک و دیگر جامعه‌شناسان مکتب شیکاگو آغاز شد. آنها مفاه...;


ادامه مطلب




بوم‌شناسی انسانی چیست؟


1403/01/27

1

‌قانون گرشام برگرفته از نام توماس گرشام (1579-1519)، تاجر و سرمایه‌گذار انگلیسی، است. او در سال 1558 خطاب به ملکه الیزابت اول نوشت: «سکه‌های خوب و بد نمی‌توانند همراه هم در گردش باشند». قانون گرشام می‌گوید که پول بد پول خوب را از گردش می‌اندازد. این ایده را در اصل ...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌‌ی اقتصادی (14): قانون گرشام


1403/01/29

1


مسئولیت رشد حرفه‌ای شما بی‌تردید بر عهده‌ی خودتان است. فارغ از اینکه جایگاه شغلی‌تان چیست، از نکات زیر بهره بگیرید تا سررشته‌ی امور در دستتان باشد.

- هر ماه با دو تن از همکاران سابقتان دیدار کنید؛
 درباره‌ی صنعتی که در آن فعالیت می‌کنید یا...;


ادامه مطلب




رهنمودهای مدیریتی نشریه‌ی کسب‌و‌کار هاروارد (قسمت 4): مسئولیت رشد خویش را بر عهده بگیر


1403/01/30

1

‌تقریبا سی سال پس از اینکه دراکو نخستین قوانین یونان را مدون کرد، آتیکا، منطقه‌ی بزرگتری که شامل آتن نیز می‌شد، با بی‌ثباتی و دورنمای یک جنگ داخلی مواجه شد. بازرگانان و تجار طبقه‌ی متوسط به امید فرونشاندن اختلاف میان اشراف و عوام به سولونِ سیاستمدار روی آوردند، ...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (6): قوانین سولون


1403/01/31

1

‌‌هستی انسان، یا به تعبیر هیدگر دازاین، مواجهه با خویشتن را دشوار می‌یابد. این نتیجه‌ی پرتاب‌شدگی ما به درون جهانی از چیزها و سقوط‌مان به میان دیگر آدمیان است. هر دوی این عوامل به ما امکان می‌دهد تا از خویشتن‌مان بگریزیم:
«سقوط دازاین به میان همگنان ...;


ادامه مطلب




هیدگر و گریز از خویشتن


1403/02/02

1

‌کونگ فوزی («استاد کونگ»)، که در انگلیسی به «کنفوسیوس» (“Confucious”) مشهور است، نقش‌های متعددی را در زندگانی خویش ایفا کرد: او دیپلمات، معلم و فیلسوف بود. کنفوسیوس در حوالی سال 500 پیش از میلاد به یک مشاور سیاسی مهم تبدیل شد. آموزه‌ی وی درباره‌ی راه انسانی...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (6): کنفوسیوس و فضایل انسانی


1403/02/03

1

‌‌ژان بودن حقوق‌دان، نظریه‌پرداز سیاسی، اقتصاددان و دیوشناس [دیمونولوژیست] اوایل دوران مدرن بود. او به سبب نظریاتش پیرامون حاکمیت و پول و نیز مطالعه‌ی تطبیقی نظام‌های حقوقی شهرت داشت. بودن در نظریه‌پردازی در حیطه‌ی مطلق‌گرایی سلطنتی بر توماس هابز تقدم ...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ ژان بودن (1596-1529)


1403/02/06

1

‌‌در نزد یونانیان باستان هومر بیش از یک شاعر بود. او یک فرزانه‌‌ی دینی و اخلاقی والامقام نیز بود. لذا وقتی کسنوفانس، شاعر-فیلسوف همواره راه‌گذر، با نقدی آتشین بر او هجمه برد، بلوایی ایجاد شد.
کسنوفانس هومر را به‌سبب نسبت‌دادن صورت انسانی و عیوب اخلاقی‌...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (6): کسنوفانس کولوفونی


1403/02/07

1


مغالطه‌ی پهلوان پنبه استدلالی است که عمدا بازنمایی نادرستی از یک موضع ارائه می‌دهد، بدین‌منظورکه آن موضع را به‌آسانی ردّ کند یا کنار بگذارد. وجه تسمیه‌ی این استدلال آن است که پهلوان پنبه (مرد پوشالی) را راحت‌تر از یک آدم واقعی می‌توان شکست داد. 

...;


ادامه مطلب



مغالطه‌ی پهلوان پنبه (مرد پوشالی)


1403/02/10

1

‌‌وقتی کاوشگران اروپایی قاره‌ی آمریکا را کشف کردند، سیلی از طلا و نقره از دنیای جدیدی به دنیای قدیم سرازیر شد. دولت‌ها هر چه بیشتر این فلزات گرانبها را به مسکوکات تبدیل کردند، سطح قیمت‌ها در سرتاسر اروپا با آهنگ سریع‌تری افزایش یافت.
ژان بودن، فیلسوف و حقوق...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی (15): خاستگاه تاریخی نظریه‌ی مقداری پول


1403/02/11

1


زبانی‌ که ما به آن سخن می‌گوییم و زبان‌هایی که در جای‌جای گیتی به آنها تکلم می‌شود از سپیده‌دم زیستن و اندیشیدن انسان موضوعاتی را عرضه داشته‌اند که سزاوار بررسی علمی‌اند. ما می‌توانیم آنها را گردآوری و طبقه‌بندی کنیم، به مولفه‌های سازنده فر...;


ادامه مطلب




پرسه در متون کلاسیک؛ ماکس مولر و علم زبان


1403/02/14

1

‌‌گروتون، واقع در نزدیکی شهر هراکلیون کنونی، یکی از قدرتمندترین شهرهای جزیره‌ی کرت در دوران پیش از فتحش توسط لشکر روم در سال ۶۷ پیش از میلاد بود. در دهه‌ی ۱۸۵۰ میلادی باستان‌شناسانی که در آنجا مشغول کار بودند درون و پیرامون یک نهر چندین قالب‌ آهکی را یافتند. حک...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (7): قوانین شهر باستانی گورتون


1403/02/15

1

‌عاملیت انسانی توانایی انسان برای اثرگذاری بر پیشامدهای زندگی خود و دیگران و ایفای نقش در شکل‌گیری واقعیت‌های اجتماعی است. سبب محرومیت انسان‌ها از عاملیت بیش از آنکه کنش یک فرد باشد، وجوهی از نهادها و روابط اجتماعی‌اند که خود انسان‌ها آنها را شکل می‌دهند: ی...;


ادامه مطلب




مفهوم «عاملیت انسانی» در انسان‌شناسی


1403/02/16

1

‌رساله‌ی «درباره‌ی نفس»، شاهکار ارسطو درباره‌ی روان‌شناسی، در حوالی سال ۳۰۰ پیش از میلاد نگاشته شده است. ارسطو در این رساله مدعی است که اطلاعاتی را عرضه می‌دارد که اساس تجربی دارند و صرفا گفت‌و‌گو یا نظرورزی نیستند. ارسطو، در ابتدای بحث، موضعی را اتخ...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (7): ارسطو و نفس انسان


1403/02/18

1

‌کورت لوین، روان‌شناس اجتماعی آلمانی-آمریکایی، در 9 سپتامبر 1899 در شهر موگیلنو در کشور پروس زاده شد. او در دانشگاه‌های فرایبورگ و مونیخ تحصیل کرد و در سال 1914 از دانشگاه برلین دکترا گرفت. لوین از سال 1921 تا زمان به قدرت رسیدن هیتلر در 1933 در دانشگاه برلین تدریس می‌کرد. پس...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ کورت لوین (1947-1890)


1403/02/20

1

‌نتیجه‌ی عامی که من به آن رسیده‌ام و از وقتی به آن نائل شده‌ام نقش راهنمای مسیر مطالعات من را ایفا کرده است، مختصرا به این شرح است: آدمیان در تولید اجتماعی که مُدام به آن مشغول‌اند، به‌ روابط تولیدی‌ای وارد می‌شوند که گریزناپذیر است و مستقل از اراده. این روا...;


ادامه مطلب




پرسه در متون کلاسیک؛ اقتصاد و آگاهی در نزد کارل مارکس


1403/02/21

1


اجازه نده نیروهای درونی مانع تمایلت به یادگیری شوند. رهبران موفق ذهنشان را در برابر مطالب نو گشوده نگه می‌دارند. زیرا می‌دانند که شما در هر مرحله‌ای از خبرگی که باشد، باز هم چیزهایی برای یادگیری هست. اگر هم در حوزه‌ای تخصص یافته‌اید، در پی حوزه‌ای دیگری ...;


ادامه مطلب




رهنمودهای مدیریتی هاروارد (5): تمایلت به یادگیری را افزایش بده


1403/02/22

1

‌خاستگاه آیین بودا در هاله‌ای از اسطوره و تردید مستور است. آنچه می‌دانیم این است که آیین بودا را سیذارتا گواتاما بنیاد نهاد. او در حوالی قرن پنجم یا ششم پیش از میلاد در جنوب نپال و شمال هند آموزگاری می‌کرد. سیذارتا فرزند شاهی متموّل بود و در نازونعمت می‌زیست، اما د...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (7): بودا و چهار حقیقت شریف


1403/02/24

1

‌‌
تقلیل گرایی هنگامی اتفاق می‌افتد که شخص یک پدیده‌ی غامض را به یک واقعیت واحد، که ممکن است به پدیده‌ی یادشده مرتبط باشد یا نباشد، تقلیل بدهد. این مغالطه اغلب به هنگام تبیین یک مسئله، یک رویداد یا یک نظام باورِ چندسویه یا چندوجهی رخ می‌دهد. تقلیل‌گرایی د...;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی تقلیل‌گرایی


1403/02/26

1

‌همچون دیگر تمدن‌های باستانی، حقوق رومی نیز در گذر زمان در قالب یک سنت شفاهی به نسل‌های بعدی انتقال می‌یافت. تا اینکه در میانه‌ی قرن پنجم پیش از میلاد، اعیان و عوام روم به شورایی متشکل از ده قاضی ماموریت دادند تا قوانین را مدوّن و یکپارچه کنند. بدین‌سان نخستین ق...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (8): الواح دوازده‌گانه‌ی روم


1403/02/29

1

‌‌«تو باید همسایه‌ات را همچون خویشتن دوست بداری». (انجیل)
فرهنگ مدرن را تابوی خودخواهی فراگرفته است. ما می‌آموزیم که خودخواه‌بودن گناه‌آلود است و عشق‌‌ورزیدن به دیگران فضیلت است. بی‌تردید این آموزه تناقض فاحشی با راه‌و‌رسم جامعه‌ی مدرن ...;


ادامه مطلب




اریک فروم؛ خودوستی و دگردوستی در فرهنگ غربی


1403/03/01

1

‌در قرن هفدهم دانشگاهیان به‌‌نحو فزاینده‌ای از مرجعیت‌های پیشین، نظیر مرجعیت انجیل یا ارسطو، رویگردان شدند و به سوی یک رویکرد علمی‌تر به معرفت بشری که مبتنی بر مشاهده و آزمایش بود رهسپار شدند. در انگلستان، فرانسیس بیکن به نفع تجربه‌گرایی و استقرا استدلال م...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی (16): تجربه‌گرایی و علم نوین


1403/03/03

1

‌قوانین طبیعی قواعد رفتاری‌ای هستند که از طریق تأمل بر سرشت انسان، وضع طبیعی هستی‌اش یا لوازم شکوفایی‌اش تعیین می‌شوند. در تاریخ اندیشه مفهوم «طبیعت» معانی متعددی داشته است که پنج مورد از آنها در بافتار بحث کنونی از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند: 
1. آنچ...;


ادامه مطلب




قانون طبیعی چیست؟


1403/03/06

1

‌اَسکِلِپیوس [اسقلبیوس] چهره‌ی برجسته‌ای در اسطوره‌شناسی یونانی بود. او در برخی از اسطوره‌ها یک انسان بود و در برخی دیگر خدای شفابخشی و پزشکی. پدر اَسکِلپیوس آپولو بود که او نیز با شفابخشی پیوند داشت، مادرش «کورونیسِ فناپذیر» بود. کورونیس به هنگام زایمان یا...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (8): اَسکِلِپیوس و فنّ مقدس شفابخشی


1403/03/09

1

‌ادوارد هَلِت کار (1982-1892) دیپلمات، روزنامه‌نگار، مورخ و نظریه‌پرداز روابط بین‌الملل اهل بریتانیا بود. او نخستین دوره‌ی بیست‌ساله‌ی پیشه‌ی خود (1936-1916) را در وزارت امور خارجه‌ی بریتانیا گذراند. کار در سال 1936 وزارت خارجه را ترک کرد و کرسی وودرو ویلسون را در ...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ ادوارد هلت کار (1982-1892)


1403/03/10

1

‌در زمانه‌ی بودا، همچون روزگار کنونی، آیین هندو دین اصلی مردمان سرزمین هند بود. بودا با بعضی آموزه‌های آیین هندو موافق بود، از جمله آموزه‌ی کارما و تناسخ، اما با دیگر عقاید هندوان همدل نبود. از جمله‌ی این عقاید ایده‌ی نفْس یا خودِ جاویدان (آتمن) بود که در اوپانی...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (8): بودا و آموزه‌ی نیستی خود (آناتا)


1403/03/12

1

‌در اوایل دهه‌ی ۱۶۲۰ صادرات منسوجات در انگلستان به‌میزان معناداری کاهش یافت. این پدیده موجب گسترش بیکاری شد. مهمترین تبیینی که در آن دوران برای این پدیده ارائه شد، به کمبود پول در اثر عدم توازن در نرخ مبادله‌ی ارز اشاره داشت. جرارد دِمالینس، بازرگان و مقام حکومتی، ...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی (17): بحران تراز تجاری در انگلستان قرن هفدهم


1403/03/15

1


اکثر ما منتظر می‌مانیم تا بیمار شویم، سپس به سراغ پزشک برویم. اما ثابت شده است که ارزیابی پزشکی پیشگیرانه می‌تواند سلامت را بهبود بدهد، جان برخی افراد را نجات بدهد و از هزینه‌های پزشکی بکاهد. پیشگیری در ارزیابی‌های مدیریتی نیز می‌تواند سودمند باشد. اکثر م...;


ادامه مطلب




رهنمودهای مدیریتی هاروارد (6): به خودت فرصت یک ارزیابی همه‌جانبه را بده


1403/03/18

1

‌‌
 مغالطه‌ی روان‌شناسی‌گرایی گونه‌ای از تقلیل‌گرایی است. آن را می‌توان به‌منزله‌ی یک مغالطه علّی نیز طبقه‌بندی کرد. مغالطه‌ی روان‌شناسی‌گرایی هنگامی رخ می‌دهد که یک فرد کنش‌ها، باورها و امیال فردی دیگر را به یک سازوکار روان&zwnj...;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی روان‌شناسی‌گرایی چیست؟


1403/03/21

1


«مشروعیت» مقبولیت یا شایستگی یک حکمران یا یک رژیم سیاسی در نزد اتباعش است. مشروعیت یکی از مسائل محوری سیاست است و آن را می‌توان بسان یک تصویر آینه‌ای از اجبار یا رضایت سیاسی نگریست. در بخش اعظم تاریخ بشر، ادعای مشروعیت حکمرانی بر مبانی دینی، سنتی یا موروثی ...;


ادامه مطلب




درباره‌ی مفهوم «مشروعیت»


1403/03/23

1


محاکمه‌ی سقراط محاکمه‌ی مردی «پابرهنه، فربه و زمخت با چشمانی برآمده، لب‌هایی برجسته و شکمی بزرگ» بر اساس اصول دموکراسی آتنی بود. اتهام آموزگار و فیلسوف بلندآوازه بی‌حرمتی و عدم اعتقاد به خدایان آتنی، معرفی خدایانی جدید، فاسدکردن جوانان و به‌خطراف...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (9): محاکمه‌ی سقراط


1403/03/26

1


انسان‌شناسی پزشکی مسائل ناظر به سلامت و نظام بهداشت‌و‌درمان را در بافتارهای اجتماعی و فرهنگی گسترده‌شان مورد مطالعه قرار می‌دهد. انسان‌شناسان پزشکی هم در خصوص نظام سلامت و بهداشت پژوهش‌های پایه انجام می‌دهند و هم پژوهش‌ها را در جهت بهبود مراقب...;


ادامه مطلب




انسان‌شناسی پزشکی چیست؟


1403/03/29

1


«هندوئیسم» [آیین هندو] نامی است که بریتانیایی‌ها بر مجموعه‌ای پراکنده اما مرتبط‌به‌هم از باورها و آداب دینی رایج در شبه‌قاره‌ی هند نهاده‌اند. بنابراین روان‌شناسی در سنت هندو یک نظام علمی به سیاق غربی آن نیست، بلکه آمیزه‌ای از اصول روان‌ش...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (9): روان‌شناسی و آیین هندو


1403/03/31

1


مارشال مک‌لوهان با نظریاتش در خصوص نسبت میان تکنولوژی‌های رسانه و فرهنگ در دهه‌ی 1950 و 1960 مخاطبان وسیعی یافت. او در وسیع‌ترین سطح معتقد بود که سمت‌و‌سوی رشد اجتماعی و سرشت تجربه‌ی انسانی—حتی در سطح سازماندهی حواس—عمدتا به‌واسطه‌ی تکنولوژی&z...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی: مارشال مک‌لوهان (198-1911)


1403/04/02

1

‌‌کنفوسیوس بی‌تردید یکی از تأثیرگذارترین فیلسوفان در تاریخ بشر بوده است. او به مدت دو هزاره ذهن و شیوه‌ی زیست چینی را تحت تأثیر قرار داده است. نام «کنفوسیوس» شکل لاتینی «کونگ فوزی» (به معنی استاد کونگ) است. نام اصلی او در زبان چینی «کونگ کیو» بوده است...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (9): آموزه‌های اخلاقی کنفوسیوس


1403/04/04

1

‌‌اصطلاح «اخلاق اقتصادی» به سائق‌های عملی کنش‌هایی اشاره دارد که بر بنیاد زمینه‌های روان‌شناختی و عمل‌گرایانه‌ی ادیان استوارند. آنچه در اینجا عرضه می‌گردد چه‌بسا سردستی و ناپرورده باشد، اما باز هم می‌تواند آشکار سازد که ساختارها معمولا به&zwn...;


ادامه مطلب




ماکس وبر و مفهوم «اخلاق اقتصادی»


1403/04/06

1

‌در قرن هفدهم، هلند کانون قدرت اقتصادی بود. کمپانی هند شرقی هلند که در سال 1602 تأسیس شد، نخستین شرکت تجاری سهامی عام در جهان و بازیگر اصلی تجارت بین‌الملل بود. آمستردام مهد نخستین بازار سهام در جهان بود که در 1602 تأسیس شد و با همراهی بانک آمستردام رشد اقتصادی هلند را تسهیل ...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی (18): جنون گل لاله


1403/04/09

1

‌مغالطه‌ی کمال‌گرایی وقتی رخ می‌دهد که فرد استدلال می‌کند که نباید در انجام یک کار یا رسیدن به یک هدف کوشش کرد، چون انجام آن کار یا رسیدن به آن هدف بعید است. افراد این قبیل استدلال‌ها را غالبا هنگامی مطرح می‌کنند که قصد دارند یک کار تجاری یا پیشنهاد سیاسی را ر...;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی کمال‌گرایی چیست؟


1403/04/12

1

‌بنیادِ شریعت یهود در تورات است، یعنی در پنج سِفْر نخست مجموعه‌ی عهد عتیق: پیدایش، خروج، لاویان، اعداد، تثنیه. یهودیان تا قرن ششم پیش از میلاد با تأمل و بحث درباره‌ی تورات و آموزه‌هایش سنت شفاهی‌ای را ایجاد و حفظ کرده بودند که مکمل واژگان مکتوب بود. پس از آن دوره&zw...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (10): قوانین تلمود


1403/04/15

1

«عدالت جهانی» اصطلاحی عام در نظریه‌ی سیاسی و روابط بین‌الملل است که به مباحث مربوط به دامنه و مناسبت به‌کارگیری نظریه‌های عدالت توزیعی و عدالت اجتماعی در سطح جهانی اشاره دارد. به‌بیان مختصر، دغدغه‌ی عدالت جهانی کاهش نابرابری‌های جهانی موجود و نیز است...;


ادامه مطلب




درباره‌ی مفهوم «عدالت جهانی»


1403/04/18

1

نظریه‌ی اخلاط نظریه‌ای است که به تعادل و عدم‌تعادل در سلامت بدن انسان و شخصیت او می‌پردازد. این نظریه با دیگر نظریه‌های تعادلی نظیر طب سنتی چینی، طب آیوروِدایی [طب سنتی هند] و طب یونانی اشتراکات فراوانی دارد. نظریه‌ی اخلاط را نخستین‌بار در قرن چهارم پیش از می...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (10): نظریه‌ی اخلاط چهارگانه


1403/04/21

1

نفوسیوس یک اومانیست بود، بدین‌معناکه تمرکز اصلی او بر دغدغه‌های عملی انسان بود و او درباره‌ی امور معنوی و سرشت غایی واقعیت چندان سخن نگفته است. هسته‌ی اصلی آموزه‌های کنفوسیوس با اخلاق و سیاست سروکار داشت. کنفوسیوس، از حیث اخلاق، متفکری فراتر از زمانه‌اش بود. ی...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (10): کنفوسیوس و قاعده‌ی زرّین اخلاق


1403/04/26

1

«جنبش ضدّروان‌پزشکی» اصطلاح ابداعی نویسندگانی است که در دهه‌ی 1960 به‌شدت منتقد ایده و فعالیت روان‌پزشکی بودند. در اینکه اعضای این جنبش دقیقا چه کسانی بودند معمولا اختلاف هست،  زیرا اعضا به‌لحاظ نظری و سیاسی به‌شدت نامتنجانس بودند. از جمله افرادی که اغل...;


ادامه مطلب




جنبش ضدّروان‌پزشکی چیست؟


1403/04/31

1

آرتور پیگو یک اقتصاددان برجسته‌‌ی نئوکلاسیک بود. شهرت او ناشی از  تحلیل صوری‌اش از افزایش رفاه اقتصادی بود—که مشهورترین روایتش در کتاب «اقتصاد رفاه» مطرح شده است. پیگو همچون آلفرد مارشال دغدغه‌ی فقر و نابرابری را داشت. اما به خلاف پیشینیان نئوکلاسیکش مع...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی: آرتور پیگو (1959-1877)


1403/05/03

1

در انگلستان قرن هفدهم، سنن اجتماعی و دینی قادر نبودند کینه‌ورزی، آزمندی و بدسیرتی دربار را مهار کنند. پارلمان با هدف جستن چاره‌ای برای سوء‌استفاده‌های شاه چارلز اول از قدرت به دربار اعلان جنگ داد.  سپس جنگ خونین داخلی به مدت نه سال درگرفت. فیلسوفان و نظریه‌پ...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی (19): لویاتان هابز


1403/05/09

1

این ادعا که مردمان دیگر جوامع به هم‌نوع‌خواری [کانیبالیسم] اشتغال دارند، یعنی اینکه تن آدم‌های دیگر را به جای غذا یا به‌منظور ادای فرایض مناسکی می‌خورند، در ادبیاتی که درباره‌ی جوامع غیر-غربی است رواج فراوانی داشته است. منشأ این ایده در فرهنگ غربی به سرآغاز ثب...;


ادامه مطلب




هم‌نوع‌خواری یا کانیبالیسم چیست؟


1403/05/13

1

سده‌ها پیش از آنکه نخستین مدرسه‌ی غربی تعلیم حقوق در دانشگاه بولونیا افتتاح شود (در حدود 1088 میلادی) و نخستین مدرسه‌ی حقوق آمریکایی کلاس‌های درس خود را در لیچفیلدِ کنتیکت آغاز کند (1784)، آموزش رسمی حقوق در مدرسه‌ی بریتوس واقع در سوریه‌ی تحت حاکمیت امپراتوری روم (...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (11): بریتوس، نخستین مدرسه‌ی حقوق


1403/05/16

1

در مغالطه‌ی واقعیت ناشناختنی مقدمه‌ای وجود دارد که حاوی یک ادعای ناشناختنی است. این مغالطه از  شواهدی که در حال حاضر درستی‌شان قابل تحقیق نیست، به‌عنوان یک واقعیت استفاده می‌کند.
 
مثال 1: 
پدر به دختر: اگر به کالج نروی، هرگز موفق نخواهی شد.

<...;


ادامه مطلب



مغالطه‌ی واقعیت ناشناختنی چیست؟


1403/05/18

1

در دوران زرین فلسفه و علوم اسلامی که از میانه‌ی قرن هشتم میلادی تا فتح بغداد توسط مغولان در سال 1258 ادامه داشت، ابوزید بلخی، محقق نامدار، رساله‌ای را در خصوص نحوه‌ی شناخت و درمان بیماری‌های روانی، به‌ویژه افسردگی، نگاشت. بلخی رویکرد درمانی‌ای را برای علاج روان&...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (11): ابوزید بلخی و سلامت نفس


1403/05/21

1

روشنگری آمریکایی سنتی در اندیشه‌ی سیاسی است که خاصه توسط فرانکلین، جفرسون، مدیسون و پین به آمریکای انقلابی وارد شد. جفرسون از هر دوی روشنگری فرانسوی و اسکاتلندی بهره می‌برد و پین به روشنگری فرانسوی و اندیشه‌های انقلابیش توسل می‌جست. اما کاری که آنها انجام دادند بی...;


ادامه مطلب




در باب مفهوم «روشنگری آمریکایی»


1403/05/25

1

در میان فیلسوفان پیش‌سقراطی بیشترین نقل‌‌قول‌ها متعلق به هراکلیتوس است. از حدود سی قطعه‌ای که از نوشته‌های او برجای مانده، درخشش شخصیت پُرجوش‌و‌خروش او نمایان است: او بی‌پروا و پُرشور بود و افکار عموم مردم را خوار می‌شمرد، اما یک انگیزه‌ی ژرف مذهبی...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (11): هراکلیتوس


1403/06/01

1

گئورگ لوکاچ فیلسوف مارکسیست و منتقد ادبی اهل مجارستان بود که آثارش  آغازگر چرخشی به سوی مارکسیسم هگلی بود. لوکاچ در کتاب «تاریخ و آگاهی طبقاتی» پوزیتیویسم علمی و جبر تاریخی رواج‌یافته در اندیشه‌ی مارکسیستی و آموزه‌های حزب کمونیست از زمان فردریش انگلس را ب...;


ادامه مطلب




اندیشه‌ورزان علوم انسانی؛ گئورگ لوکاچ (1971-1885)


1403/06/03

1

سِرویلیام پتی بر این باور بود که اجاره، یعنی درآمدی که ملاکان از زمین‌های خود حاصل می‌کنند و نمایانگر مازاد خالص ستاده است، می‌تواند مبدأ بنیادگذاری یک نظام مالیاتی باشد. اما پرسشی که در این راستا پیش آمد این بود که چگونه باید درآمد حاصل از زمین را برای اهداف مالیاتی ...;


ادامه مطلب




تاریخ اندیشه‌ی اقتصادی (20): ویلیام پتی و مالیات بر اجاره


1403/06/06

1

«شخصیت اقتدارطلب» اصطلاحی است که تئودور آدورنو آن را همراه با همکارانش در کتابی تحت همین عنوان (1950) وضع کرد. هدف آدورنو و همکارانش توصیف گونه‌ای از شخصیت بود که ویژگی‌‌اش تبعیت افراط‌گونه، اطاعت مطلق در برابر اقتدار، عدم انعطاف و تکبر در برابر افراد فرودست ان...;


ادامه مطلب




شخصیت اقتدارطلب کیست؟


1403/06/10

1

«خود» خصلتی دارد که با ارگانیسم فیزیولوژیک محض تفاوت دارد. «خود» چیزی است یک سیر تحوّل دارد. «خود» از بدو تولد حاضر نیست، بلکه در فرایند تجربه و فعالیت اجتماعی پدید می‌آید. به‌دیگرسخن، «خود» در یک فرد مشخص در اثر روابط با فرایند یادشده به‌مثابه&zw...;


ادامه مطلب




جرج هربرت مید و مفهوم «خود»


1403/06/15

1

سِر هنری ماین، حقوق‌دان و مورخ برجسته، قوانین بِرِهون را—که به مدت بیش از هزار و دویست سال بر ایرلند حاکم بود—«مجموعه‌ای استثنایی از قوانین کهن» توصیف می‌کرد که «به‌طرزی شگفتی‌آور خاستگاهی ناب داشتند». این مجموعه قوانین مشتمل بر قوانین مصوّب نب...;


ادامه مطلب




تاریخ علم حقوق (12): قوانین بِرِهون‌ها در ایرلند


1403/06/21

1

«جهل خودسرانه» بیشتر یک تاکتیک انحرافی است تا یک مغالطه‌ی منطقی. جهل خودسرانه پاسخی رایج در برابر یک استدلال عقلانی است. این مغالطه یا تاکتیک بحث هنگامی رخ می‌دهد که فرد به سادگی از مشارکت در گفتگوی منطقی یا تفکر نقادانه امتناع می‌کند و باور و عقیده‌ی خود دربا...;


ادامه مطلب




مغالطه‌ی جهل خودسرانه چیست؟


1403/07/01

1

ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا که در غرب به Avicenna مشهور است، شاید مهمترین فیلسوف و چیره‌دست‌ترین طبیب در سنّت اسلامی باشد. او نگارنده‌ای پُرکار بود و در باب دامنه‌ی وسیعی از موضوعات مرتبط به هستی‌شناسی، مابعدالطبیعه، معرفت‌شناسی و علم‌النفس مطلب نوشته است. ا...;


ادامه مطلب




تاریخ روان‌شناسی (12): ابن‌سینا و «القانون فی طب»


1403/07/07

1

«برخورد تمدن‌ها» مفهومی بود که نخستین‌بار ساموئل هانتینگتون آن را در مقاله‌ای (۱۹۹۳) در نشریه‌ی «امور خارجه» به کار برد. استدلال او آن بود که در فضای پایان جنگ سرد مناقشات در روابط بین‌الملل بیشتر ناشی از برخورد تمدن‌ها خواهد بود تا در اثر تعارض در م...;


ادامه مطلب




درباره‌ی مفهوم «برخورد تمدن‌ها»


1403/07/12

1

وماس کارلایل، مورخ اسکاتلندی قرن نوزدهم، بر این باور بود که سِفر ایوب در عهد عتیق—که با معضل ابدی ناملایمات زندگی سروکار دارد—«یکی از والاترین چیزهایی است که یک قلم تاکنون توانسته بنگارد». در الهیات یهودی مسلم پنداشته می‌شد که خداوند نیکان را پاداش و بدان را ک...;


ادامه مطلب




گاه‌شماری فلسفه (12): سِفر ایّوب


1403/07/18

1