تاریخ علم حقوق (10): قوانین تلمود
بنیادِ شریعت یهود در تورات است، یعنی در پنج سِفْر نخست مجموعهی عهد عتیق: پیدایش، خروج، لاویان، اعداد، تثنیه. یهودیان تا قرن ششم پیش از میلاد با تأمل و بحث دربارهی تورات و آموزههایش سنت شفاهیای را ایجاد و حفظ کرده بودند که مکمل واژگان مکتوب بود. پس از آن دورهی تبعید و انقیاد یهودیان آغاز شد، نخست به دست بابلیان و تدریجا توسط رومیان. وقتی سنت شفاهی دیرینه رو به تزلزل نهاد، فرزانگان و عالمان این سنت را ثبتوضبط کردند و در نهایت امر تلمود پدید آمد.
سنت شفاهی ثبتشده مقوّم «میشنا» بود، مجموعهای که تألیفش در 70 پیش از میلاد آغاز شد و حدودا تا سال 200 میلادی ادامه داشت. تحلیل، تفسیر و تعلیم میشنا سدهها تداوم داشت و بخش اعظم آن مکتوب شد. طی قرن پنجم میلادی، شرح و تفسیر میشنا موجب پدیدآمدن «تلمود» یا «گِمارا» شد. در گذر زمان دو روایت از تلمود پدید آمد: تلمود اورشلیمی و دو سده بعدتر تلمود بابلی. تصور بر این است که تفسیر دومی ابهام کمتری دارد اما جامعتر است، لذا حجّیت بیشتری دارد. اِدین استِینسالتز، محقق تلمود، این کتاب را چنین توصیف کرده است:
«آمیزهای از قانون، اسطوره و حکمت، تلفیقی از منطق یگانه و عملگرایی زیرکانهی تاریخ، علم، حکایات و هزلیات. تلمود مجموعهای از پارادوکسهاست: چارچوبش منظم و منطقی است، هر واژه و اصطلاحش موضوع ویراستهای موشکافانه بوده است و قرنها پس از آنکه کار بالفعل تألیف به پایان برسد تکمیل شده است. تلمود همچنان بر همیاری آزادانه و کنارهمنهادن ایدههای ناهمسان ابتنا دارد، شیوهای که یادآور رمانهای مدرن نگارشیافته به سبک جریان سیّال ذهن است».
رابرت شافرن، مورخ معاصر، به هنگام بحث در منشأ و سابقهی قانون اشاره میکند که «قوانین عبریان تدریجا به میراث فرهنگی-مذهبی یهودیان و مسیحیانِ امروزی تبدیل شد» و «حتی بسیاری از مردمان سکولار دنیای مدرن میتواند ردّ اصول حقوقی بنیادین خویش را در اورشلیم باستان بجویند». او میگوید که «قوانین مذکور مهمترین و اثرگذارترین مجموعهی قوانین در تاریخ بشر بودهاند».
ترجمه از
Roffer, H. Micheal, The Law Book: from Hammurabi to the International Criminal Court, 250 Milestones in the History of Law, Sterling New York, 2015.
کلمات کلیدی:
