اندیشهورزان علوم انسانی؛ گونار میردال (1987-1898)
گونار میردال اقتصاددان و جامعهشناس سیاسی اهل سوئد بود. شهرت او شاید ناشی از کتاب پیشگامش در خصوص دموکراسی آمریکایی و روابط نژادی با عنوان «معمای آمریکایی» (1944 به همراه ام. ای. استرنر و آرنولد رز) بود. کتاب «معمای آمریکایی» عمیقترین تحلیل را از نژادپرستی و پیامدهایش در آمریکا تا آن زمان ارائه داد و آمریکاییان را به رفع تناقض میان جامعهی دچار نژادپرستی و آرمانهای سیاسی دموکراتیک دعوت کرد. این کتاب نقش مهمی در جنبش حقوق مدنی ایفا کرد و به پژوهشهای وسیعتر دربارهی موضوع نژاد در آمریکا کمک کرد.
میردال یکی از مشهورترین اعضای مکتب استکهلم در علم اقتصاد نیز بود. او تحلیلی در اقتصاد کلان عرضه کرد که از بسیاری جهات بر تحلیلهای جان مینارد کینز تقدم داشت. یکی از مهمترین مساعدتهای میردال در انقلاب کینزی تمایز مقادیر پیشین از مقادیر پسین بود که سه سال پیش از کتاب «نظریهی عمومی» کینز منتشر شد. تحلیل پیشین بررسی میکند که چگونه انتظارات بر اندازهی یک متغیر اثر میگذارند، اما تحلیل پسین واگرایی احتمالی میان مقادیر مورد انتظار و واقعی یک متغیر را تبیین میکند.
میردال در خصوص مسائل توسعهی بینالمللی نیز کارهای مهمی انجام داده است. او در کشورهای فقیر نقش مهمی را برای دولتها قائل شده است. او باور داشت که فاصلهی میان کشورهای فقیر و غنی با فقیر ماندن کشورهای فقیر تشدید میشود. استدلال او این بود که نظریهی اقتصادی متعارف قادر به تبیین این روند نیست. او معتقد بود این بیتحرکی در اثر یک علیت انباشتی رخ میدهد: غذای کمتر، سلامت کمتر و توانایی اندک در استفاده از نیروی کار مانع این میشود که کشورهای فقیر بتوانند از دور باطل فقر بیرون بیایند. او استدلال میکرد که علم اقتصاد متعارف تمرکز خود را بهجای مسائل ناظر به توزیع بر مسائل ناظر به تولید و مبادله قرار داده است. مفروضاتی نظیر رقابت کامل و تعادل پایدار به اقتصاددانان کمک میکند از معضلات ناظر به نابرابری فزاینده دوری کنند. برای مثال، اقتصاددانان نئوکلاسیک برای تجارت آزاد در کشورهای فقیر و غنی بهنحوی یکسان اولویت قائل میشوند. تصور میردال این بود که چنین نتیجهگیریهایی صرفا امتیازات کشورهای غنی را میافزاید.
میردال توصیه میکرد که نقش دولت در کشورهای فقیر افزایش یابد تا مدیریت بهتری صورت گیرد و نرخ رشد افزایش یابد. این امور شامل اعمال محدودیتهایی بر تجارت خارجی به جهت صیانت از ذخیرهی ارزی، حفاظت از صنایع نوپا و عملیات فراهمآوردن تسهیلات عمومی لازم برای رشد میشد. او همچنین مدافع اصلاحات ارضی بود.
منبع؛
Calhoun, Craig (ed), Dictionary of the Social Sciences, Oxford University Press, 2002, p 324-5.
کلمات کلیدی: گونار میردال، اندیشهورزان علوم انسانی، اقتصاد، جان مینارد کینز، جامعهشناسی سیاسی
